بررسی جامعه‌شناختی عوامل و موانع تحقق حاکمیت قانون در فرانسه قرن هجدهم

نوع مقاله : علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی

2 استاد یار گروه حقوق عمومی دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

حاکمیت قانون را در معنای برابری در مقابل قانون، به لحاظ تاریخی می­توان تابع سه فاکتور نابرابری، قدرت کنش جمعی و عقلانیت ( در معنای وبری) دانست. مقاله حاضر تلاش دارد تا با مرور جامعه فرانسه قبل از انقلاب کنشگران اصلی موجود در جامعه ( اعم از نخبگان و طبقات) شناسایی کرده و با مرور روابط بین آنها نابرابریهای موجود بین آنها را شناسایی کند. مطابق یافته ها نابرابریهای بسیار عمیق بین اقشار مختلف اجتماعی به همراه عقلانیت بسیار اندک موجود در بین نخبگان این جامعه و تسلط نسبی دولت ( نخبگان سیاسی) در دوران رژیم کهن، تقریباً مانع تحقق حاکمیت قانون در دوران رژیم کهن ( قبل از انقلاب) در این جامعه بوده است. در دوران پس از انقلاب، با از بین رفتن ساختار فئودالی و امتیازات نجبا و روحانیون، این نابرابریها تا حدود زیادی کم شد، همچنین نظام سیاسی و ابزارهای مربوط به آن تا حدود زیادی عقلانی شد، خردورزی و خرد گرایی به جای تحکم ایدولوژیک کلیسا امکان تفکر منطقی را فراهم آورد ( عقلانیت فرهنگی)، سرمایه داری با آهنگی بسیار ملایم با حمایت دولتی اندک اندک شروع به رشد کرد ( عقلانیت بسیار آهسته نخبگان اقتصادی). برآیند همه این تحولات شکل گیری نوعی نظام حقوقی عقلانی با مراجعه به قوانین روم باستان بود که حاکمیت قانون را  صرفاً در معنای قانونمندی صوری[1] محقق ساخت.[1] Formal Legality   

عنوان مقاله [English]

Exploring the causal mechanism on the rule of law

چکیده [English]

Rule of law is one of the most ambiguous and complex concepts in social sciences. This vagueness and complexity is mainly because of its interdisciplinary usage. Beside legal science, sociology, political sciences and philosophy of law, study the same subject from different angles. On the other side, historical evolution of the subject have presented at least six different usage from the same concept. Generally we can define rule of law as equality before the law, but the problem is that this kind of equality is vague. Current paper is divided to two section. First definition of rule of law in three dimensions and second part is about exploring causal mechanism of the concept.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rule of law
  • equality before the law
  • rule abiding state
  • legal formality
  • rationality